བློན་ཚང་བསྟན་ཁོ། རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད། བློན་ཚང་བསྟན་ཁོ་ནི ༡༩༩༠ ལོར་རྔ་བ་རུ་སྐྱེས། ༡༩༩༩ ལོ་ནས་ཁུ་བོ་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཡོངས་འཛིན་གཙུག་ཕུད་འོད་ཟེར་དཔོན་སློབ་སྤྲེའུ་བཙུན་ཀུན་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་ཞང་ཞུང་བློ་གྲོས་ཉི་མ་སོགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་འབྲི་ཀློག་འདོན་གསུམ་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་བྱས། ༢༠༠༩ ལོར་གཡུང་དྲུང་བོན་བཤད་སྒྲུབ་སློབ་གླིང་དུ་ཞུགས། ༢༠༢༡ ལོར་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ནས་མདོ་སྨད་སྣང་ཞིག་དགོན་ཆེན་གྱི་བཀའ་རམས་པའི་མཚན་རྟགས་གནང་། ནང་དོན་གནད་བསྡུས། བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་དེ་དག་བསྐལ་བ་ཡ་ཐོག་ཏུ་དར་ཡོད་མེད་དང་། གལ་སྲིད་ཡོད་ན་སྐབས་དེའི་ཡི་གེ་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་སུ་རྒྱལ་གཤེན་གང་མང་གི་རིང་དུ་སྤྱད་ཡོད་པ་ལུང་ཚིག་དག་གིས་ཟིན་པའི་བདེན་དཔང་ངོས་བཟུང་བ།དོན་དམ་པར་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་འདི་ནི་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་པ་བཅས་སོ། ། བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་དང་འབུམ་གཉིས། ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ། བོད་ཀྱི་ཡི་གེ། ཏུན་ཧོང་། དེས་ན་དང་པོ་འདིར་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྐོར་ནས་བཤད་པ་ལ་ས་བཅད་དམ་རིགས་ཚན་མི་འདྲ་བ་ཁག་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད། གཅིག བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱིའི་འཕེལ་རིམ་དང་། བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིར་འོས་པའི་དེབ་ཐེར་དང་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ཏུ་སྲོང་བཙན་ཡར་སྔོན་དུ་བོད་ལ་ཡི་གེ་ཡོད་པའི་ལུང་ཚིག་ལ་དཔྱད་པ་དང་། གཉིས། འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་གང་ལས་བྱུང་བའི་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་དང་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་དང་འབུམ་དེ་ཡང་སྙིང་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་པ། གསུམ། ཁྱད་པར་དུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལས་སྟག་གཟིག་དང་ཞང་ཞུང་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེའི་འཕེལ་རིམ་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ། ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེས་བརྗོད་བྱ་གང་ཞིག་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དེའི་ཐོབ་ཐང་དང་མཐོ་དམན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཡིག་འབྲུ་གཅིག་གིས་དོན་མང་པོ་བསྟན་ཐུབ་པ་དེ་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱད་བོན་གཅིག་དང་། དེ་སྤྱོད་མཁན་གྱི་གང་ཟག་གི་ངོས་ནས་བལྟས་ཚེ། དཔེར་ན་ཧོར་ཡིག་ལ་ཆ་མཚོན་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན་ཧོར་ཡིག་གི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ། བླ་མ་དང་སྤྱི་གཞུང་ལས་སྤྱོད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་སྤྱིར་བཏང་གི་གང་ཟག་སྒེར་རམ་མི་སེར་དཀྱུས་མས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོག་མཆན་མེད་པའི་བཤད་རྒྱུན་ཡོད་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མཚུངས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེ་ལ་ཆ་མཚོན་ནས་བཤད་ན་རྒྱ་ནག་གི་ཐོག་མའི་གཟུགས་འགྱུར་ཡི་གེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་བར་རྒྱ་ཡིག་གི་བར་ལ་ཡི་གེའི་གྲངས་ལ་ཚད་ངོས་བཟུང་མེད་པ་དེས། དཔེར་ན་བོད་ཡིག་དང་བསྡུར་ན་རྒྱ་ཡིག་གཅིག་གིས་ཅ་དངོས་ཉུང་ཙམ་ལས་མང་པོ་ལ་མིང་མཚོན་དུ་མེད་ལ་རིམ་བཞིན་དངོས་པོ་གསར་པ་ཐོན་པ་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་ཡིག་གི་གྲངས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འཕེལ་གྱིན་ཡོད་པ་དེས་རྒྱ་ཡིག་དེ་མ་གཞི་ནས་འཐུས་ཚང་མིན་པར་གསལ་བོ་མཚོན་ཐུབ། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་འཐོར་ནས་བོད་སིལ་བུའི་དུས་རབས་ཤིག་ཏུ་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་ལ་བཀའ་ཤག་འཁྱུག་ཡིག་ཅེས་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་ནང་བློན་དག་ལ་ཆེད་དུ་བཀའ་དང་ཁྲིམས་ལ་སོགས་གཏན་ལ་འབེབ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ནི་སྐབས་དེའི་ཡུལ་ལུང་ཆུང་ངུ་དང་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཙམ་གྱི་རིང་ཡིན་པས་ན་སྐབས་ཀྱི་གནས་བབས་དེས་བོད་སྤྱིའི་ཤེས་རིག་དར་རྒུད་དང་ལུགས་སྲོལ་སོགས་མཚོན་མི་ཐུབ་སྙམ། དེ་བས་ང་ཚོ་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་དལ་བརྒྱད་འབྱོར་བཅུ་ཚང་བའི་མི་ལུས་ཐོབ་མཁན་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཆོག་མི་ཆོག་གི་སྐད་ཆ་མེད་པར་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ཁེ་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་གྲངས་ཉུང་བས་བློར་འཛིན་སྟབས་བདེ་བ་དང་གཅིག གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུའམ་ཡང་ན་འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་འདི་ལས་ཞང་བོད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ལོགས་སུ་བཀར་ནས་སྟབས་བདེ་བོའི་ངང་ནས་མཚོན་ཐུབ་པ་དེ་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་ཁྱད་བོན་གཉིས་པ་དེ་རེད། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ལུང་གང་ལའང་དར་མ་མྱོང་བའི་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་གདོད་མའི་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དུ་དར་ཡོད་པ་དང་། ཞང་ཞུང་ནས་རིམ་བཞིན་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་པར་བརྒྱུད་དེ་བོད་ཀྱི་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དང་ཆོས་རྒྱུད་གྲུབ་མཐའ་ཁག་ཏུ་དར་རྒྱས་ཆེན་པོར་སོང་བ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེའི་བཀའ་དྲིན་དང་དེའི་ཁྱད་བོན་གསུམ་པ་དེ་རེད། རེབ་འདིར་བདག་གི་རྩོམ་ཡིག་དངོས་ལ་འཇུག་ནས་ཞུས་ན། 《མ་རྒྱུད་ཐུགས་རྗེ་ཉི་མ་གཞི་ཡེ་སངས་རྒྱས་པའི་རྒྱུད》ལས”དབྱིངས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤོག་གུ་ལ། ཡེ་ཤེས་འོད་དུ་གསལ་བའི་སྙུ་གུས་ཀྱང་། མ་བྲིས་དོན་དམ་རང་བཞིན་དཔྱིས་ཕྱིན་བཀྲ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ངེས་པའི་ཐོ་ཡིག་བཞི་བཅུ་དེ་ལྟར་བྱུང་། ”སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་དཔའ་བོ་འབྲུ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་མཛད་པའི་①འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་ཡིན་ལ། འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་ལ་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་བཤད་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་འདོད་ལུགས་དུ་མ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། …

དགེ་བློ་གྲོས། ནང་དོན་གནད་བསྡུས། བན་བོན་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད་གཞུང་དུ་བཤད་པའི་རིག་འཛིན་ཞེས་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་ཞིབ་དང་། བསེན་ཐུབ་ཀྱི་འགྲེལ་དུ་གསུངས་པའི་རིག་འཛིན་ཐར་བའི་ལམ་བརྒྱད་སོགས་གསང་སྔགས་གནད་ཀྱི་རྫོང་འཕྲང་ལས་ངོ་བཤུས་བྱས་པའི་སྐོར་ལས་འཕྲོས་ཏེ། བན་བོན་གྱི་གཞུང་མི་འདྲ་བ་སྐོར་ཞིག་ལས་རིག་འཛིན་སོགས་ཀྱི་ས་མཚམས་འཇོག་སྟངས་དང་། རིག་འཛིན་ལ་དབྱེ་སྟངས་མི་འདྲ་བ། དཔེར་ན། རིག་འཛིན་རྣམ་བཞི་དང་། རིག་འཛིན་རྣམ་དྲུག རིག་འཛིན་རྣམ་བརྒྱད། རིག་འཛིན་རྣམ་བཅུ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་འབྱེད་མཁན་སུ་ཡིན་མིན་སྐོར་ཕན་ཚུན་དཔྱད་བསྡུར་བརྒྱུད་ནས་འབྲི་ཁུལ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།      རིག་འཛིན། སེམས་དཔའ། སྤྱིར་ན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བཀོལ་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་ཆོག་པ་མ་ཟད། དེང་སང་མི་བྱིངས་ཆེ་བས་རྩོམ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་རིག་གཞུང་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་གིན་ཡོད་ལ། སྤྱི་ཚོགས་ནས་དགོན་སྡེའི་རབ་བྱུང་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྟགས་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་རིག་གཞུང་ལ་ལྟ་བའི་རིག་གནས་ཤིག་ལས་བརྒལ་ཅི་ཐུབ་བྱས་ཏེ། དེང་རབས་དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་བའི་ལམ་དུ་བུད་ནས་ཡུན་རིང་ཡིན་པར་མ་ཟད། ལྟོས་འཇོག་གིས་གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་ལོན་ཚོད་གདའ། དེ་ཡིན་ཙང་། ངས་ཀྱང་རྩོམ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བོན་གྱི་གསང་སྔགས་གཞུང་ལས་གསུངས་པའི་རིག་འཛིན་ནམ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་ཡིག་འབྲུ་འདི་གཉིས་ལས་གྱེས་ཏེ་རགས་བཤད་ནས་ཞིབ་བཤད་ཀྱི་ལམ་དུ་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་བུད་དེ། བོན་གྱི་མཁས་པ་རེ་འགའི་རིག་འཛིན་སྐོར་ལ་བཟུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་འདྲ་མིན་དང་ཡང་ན་ནང་ཕན་ཚུན་འགལ་འདུ་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྐོར་ནས་རིག་འཛིན་ཞེས་པ་ཡང་སྙིང་ཅི་ཞིག་ཡིན་མིན་བཤད་པར་སྤྲོ་བས་བརྟས་ཤིང་། དེ་དང་ལྷན་དུ་གཞན་སྡེའི་རིག་གཞུང་སྐོར་ཞིག་ལའང་ཟུར་ཙམ་བལྟས་པས་གཞན་སྡེའི་རྡོ་རྗེ་ལས་རིམ་ཞེས་པའི་གཞུང་འདི་དང་བོན་གཞུང་ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག་གཉིས་ལ་འདྲ་བའི་ཆ་མང་བས་གང་ལས་གང་སྔ་མིན་གྱི་སྐོར་ཡང་དོགས་འདྲི་ཞིག་གི་ལམ་ལ་བུད་ནས་བརྗོད་ཁུལ་བྱས་ཏེ་ད་ནི་གཞུང་དངོས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་ལ་དེ་ཡང་ཁོ་བོས་སྔར་དཔེ་ཀློག་ཁྲོད་ནས་རྙེད་པའི་རིག་འཛིན་གྱི་སྐོར་གླེང་ཡོད་སའི་བན་བོན་གྱི་གཞུང་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཡོད་པ་ལས་ཐོག་མར་ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག་གི་བྱུང་རིམ་དང་། མཛད་པ་པོ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་བརྒྱུད་ནས་ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམ་བཞི་སྐོར་གྱི་ལུང་ཚིག་ཇི་བཞིན་དྲངས་ཏེ། དེར་འབྲེལ་གྱི་རིག་འཛིན་སྐོར་འཆད་སའི་རིག་གཞུང་དག་རིམ་བཞིན་གླེང་ནས། མཐར་གཞུང་དེ་དག་གི་ལུང་ཚིག་ཕན་ཚུན་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ནས་དཔྱད་པ་བཏང་སྟེ་རིགས་སྨྲ་ཡོངས་ལ་བློ་འདྲི་གྲོས་གསུམ་དུ་ཕུལ་བའོ། ། ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག་དང་སེམས་དཔའ་རྣམ་བཞི། ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་སྟོན་པ་འཆི་མེད་གཙུག་ཕུད་ཀྱིས་གསུངས་ཤིང་། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན། ཕྱིས་སུ་སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་སོ་བརྒྱད་པ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་རིང་ལ་བོན་རྡུང་ཆོས་སྐྱོང་ཞེས་པའི་རྩ་འཛུགས་ཤིག་བཙུགས་ཏེ་བཙན་གྱིས་བོན་དཔེ་རྣམས་ཆུ་ལ་བསྐྱུར་བ་དང་། མེ་ལ་བསྲེགས་པ། ལ་ལ་གཡའ་གོང་དང་གངས་གོང་དུ་འཁྱེར་ཅིང་བློན་པོ་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རླུང་ལ་བསྐུར་ཏེ་ཡ་ང་བའི་སྐྱོ་སྣང་དང་བཅས་བོན་དཔེ་རྣམས་ནུབ་ལ་ཁད་དུ་བྱས་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་ཞིང་། སྐབས་ཀྱི་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་སོགས་ཀྱིས་བོན་དཔེ་རེ་འགའ་ཕོ་བྲང་དབུས་ཀྱི་ཡང་རྩེར། བསེ་སྒྲོམ་སྨུག་པོའི་ནང་དུ། གསེར་དང་ཁྲོ་ཆུའི་འཐེབ་རྒྱས་བཏབ་ནས་བཞག་རབས་སོགས་གསུང་གིན་ཡོད་ལ། སྒོས་སུ་འདིར་བཤད་པར་བྱ་བའི་སྤ་གྲོའི་ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག་འདི་ཉིད་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྲས་འབྲིང་བ་མུ་དུག༼མུ་ཏིག༽བཙན་པོ་དང་ཁྱུང་པོའི་བོན་པོ་གྱེར་ཟླ་མེད་གཉིས་ཀྱིས་ཕོ་བྲང་བསེ་སྒོ་ཅན་ནས་བཏོན་ཏེ་སྤ་གྲོ་རུ་སྦས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དག་ནི༼འགྲེལ་བཞི་རིག་པའི་རྒྱ་མཚོའི༽དབུར་གསལ་ཞིང་། ད་རུང་སྒ་སྟོན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་གྱི༼གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་༽དང་། སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་བོའི༼དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན༽གཉིས་ཀར་གསལ་བས་རྒྱས་བཤད་མི་དགོས་ཤིང་དེར་གཟིགས་པས་འཐུས་པ་ལ། སྔོན་གྱི་བོན་གཤེན་རྣམས་ཀྱིས་གཡུང་དྲུང་བོན་འདི་དུས་གཏན་དུ་ནུབ་པ་ལ་ཐུགས་ཡིད་མ་དགྱེས་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་མཐུ་ལས་བོན་དཔེ་འགའ་ནུབ་མ་བཏུབ་པར། བོན་བསྟན་ཕྱི་དར་གྱི་དབུ་བརྙེས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་བདུན་གྱི་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལོའི་དབང་དུ་༡༠༢༤ལོར་རྨེའུ་ལྷ་རུ་གཉན་པོ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཁུ་ཚ་ཟླ་འོད་ཁོང་གིས་ད་ལྟ་（不丹）འབྲུག་ཡུལ་ཁོངས་གཏོགས་（巴卓）སྤ་གྲོའི་ཕུག་གཅལ་ནས་གཏེར་ནས་བཞེས་ཏེ་ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག་གི་འཕྲིན་ལས་ད་ལྟའང་མ་ཉམས་པར་དགོན་སྡེ་རུ་རྒྱས་དང་རྒྱས་བཞིན་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་ནི་ཐང་ཡིག་ལས་གསུངས་པའི་ཀུ་ས་སྨན་པ་དང་། གཞན་དུ་བཤད་པའི་སྐུ་ཚ་སྟོན་པ་དང་། ཀུན་སྤངས་ཟླ་འོད་སོགས་དང་གཅིག་ཡིན་པར་བཞེད་མཁན་ཡོད་པས་དཔྱད་པར་བྱ། དཔེར་ན། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་སྨན་གྱི་ཁོག་འབུབས་ལས། 1 ༼ཤ༡༤༠༽ ཀུ་ས་སྨན་པ་གྲགས་པས་སྤ་གྲོ་བཅལ་སོགས་ནས་ཆོས། …